teerzeep-logo

Wat is zeep precies, wat heb je nodig en hoe maak je het

Wat is zeep eigenlijk precies
De basis van iedere zeep is een vet, een olie of een mix daarvan. Als je met die vette basis je handen zou insmeren, heb je er het volgende moment al spijt van.
De vette smurrie is amper van je handen af te krijgen.

Als je - onder de juiste omstandigheden - aan die vette smurrie natronloog zou toevoegen krijg je een chemische reaktie en daarmee een enorme verandering in de eigenschappen van die vette mix. Je vette smurrie verzeept en veranderd in een schoonmaakmiddel dat vet en vuil verwijderd. En dat is precies wat we gaan doen.

In pricipe kun je van alle vetten zeep maken waarmee je zeep verschillende eigenschappen mee kunt geven.

dennen teerzeep zelf maken


Wat is natronloog
Natronloog is een oplossing van Natriumhydroxide (NaOH) ofwel caustische soda in water (gewoon kraanwater)

Natriumhydroxide is in de handel te koop als gootsteenontstopper. Let op dat er op de verpakking staat 'Natriumhydroxide 99%' want die moet je hebben.

Pas op!
Natriumhydroxide is zeer corrosief en kan ernstige brandwonden veroorzaken. Het is een witte hygroscopische vaste stof en zeer goed oplosbaar in water. Tijdens het oplossen komt een grote hoeveelheid warmte vrij en ontstaat natronloog.
Ook ontstaan, tijdens het oplossen van het NaOH, schadelijke dampen. Het dragen van een stofmaskertje zoals sommige zeepmakers doen heeft totaal geen zin, daar gaan de dampen dwars door heen. Wees verstandig en werk in een goed geventileerde omgeving.

Draag geschikte handschoenen, een shirt met lange mouwen en een veiligheidsbril als je met natriumhydroxide werkt en doe NOOIT water bij natriumhydroxide.

Die volgorde is gevaarlijk vanwege de chemische reaktie die dan kan ontstaan.
In goede volgorde doe je de natriumhydroxide in water en dus niet andersom.
Verwerk natriumhydroxide zoals gezegd op een plek met goede ventilatie en liefst op een oud werkblad want je wilt niet je mooie keukenblad onherstelbaar vernielen.

natronloog
pas op met natronloog

Goede zeep is.....zeep
Zeep is geen vet, zeep is ook geen natronloog.
Bij goede zeep zijn de vetten en het natronloog tegen elkaar weggereageerd. Het natronloog bestaat niet meer en het vet is 'verzeept'
De verhouding tussen vetten en natronloog is dus zeer belangrijk en is afhankelijk van de gebruikte vetsoort(en).
Goede zeep smaakt naar zeep. Zeep waar natronloog in is achtergebleven smaakt prikkelend op de tong wat je een beetje kunt vergelijken met je tong op een 9 volt batterij. Proeven doe je overigens geheel op eigen risico!

Om alle risico's uit te sluiten dat er natronloog in je zeep achterblijft kun je besluiten om iets meer vet toe te voegen dan nodig. Dit noemen we 'overvetten'
Vaak wordt 5 % overvetten aangehouden.
Je krijgt dan een wat vettige zeep en meestal wordt dat als prettig ervaren.

Zeep die 0 % overvetting heeft, ontvet zo goed dat hij niet alleen reinigt maar ook alle vet uit je huid wil halen. Een overvetting van 5 % kun je gerust aanhouden



Wat heb je nodig voor basiszeep:

  • Olie of vet
  • Loog
  • Water

Wat heb je nodig voor teerzeep:

  • Olie of vet
  • Loog
  • Water
  • Bruine teer


Welk gereedschap:

  • Hittebestendige maatkan of RVS pannetje (geen glas want dat wordt door de loog langzaam aangetast en kan daardoor uiteindelijk breken.
    Bedenk dat NaOH een goedje is waar je geen risico's mee moet nemen.)

  • Houten pollepel of RVS garde

  • Pannetje RVS

  • Nauwkeurige weegschaal
    (handig als je 'm met de lege maatkan erop op nul kan zetten)

  • Thermometer (liefst twee)

  • Staafmixer

  • Mal

zeepmaken

Hoe maak je het
Werk volgens een duidelijk recept met nauwkeurige opgave van gewichten en werkvolgorde.

  • Begin met de natronloogoplossing.
    Gebruik een nauwkeurige weegschaal en doe eerst de juiste afgewogen hoeveelheid koud water in een hittebestendige maatkan. Geen glas want dat wordt door de loog langzaam aangetast en kan daardoor uiteindelijk breken. Bedenk dat dit een goedje is waar je geen risico's mee moet nemen.

  • Doe dan, onder goed roeren met houten lepel, geleidelijk de natriumhydroxide (vaak in korrelvorm) er bij en roer net zolang tot de korrels zijn opgelost.
    Let op! Er ontstaat een chemische reaktie, er ontstaat hitte, schadelijke damp en het kan zelfs wat spetteren. Werk dus op een goed geventileerde plek. Draag ook goede huishoudhandschoenen, een shirt met lange mouwen en een vh-bril is ook wel aan te raden.

  • Meet de temperatuur van de oplossing die best wel heet kan worden en blijf deze in de gaten houden.

maatkan-soda
  • Ondertussen warm je in een pan het, in je recept voorgeschreven, vet (of de mix van vetten) op en ook hierbij gebruik je een thermometer. Probeer met de temperatuur van je vet gelijk uit te komen als de temperatuur van je natronloog. Hoe meer gelijk aan elkaar, des te beter het is.
    Doe het kalmpjes aan want voor je het weet stijgt de temperatuur van je vet supersnel. Zelf gebruik ik altijd twee digitale thermometers, dat werkt enorm gemakkelijk.

  • Als de temperaturen (ongeveer) gelijk zijn kan het echte zeepmaken beginnen.
    Probeer op de ideale temperatuur van 55 - 60 ° Celcius. uit te komen.
    Onder goed roeren met een houten pollepel schenk je de natronloog bij het vetmengsel in de pan. Je ziet gelijk al effect en het begin van zeepvorming. Maar...zo gemakkelijk is het nu ook weer niet op deze manier want je zult toch zeker een uur moeten roeren. Maar daar is een hele mooi oplossing voor...de staafmixer.

pan-zeep
  • Na het mengen en even goed doorroeren neemt je staafmixer het over en na ongeveer vijftien minuten zou het mengsel dik genoeg moeten zijn om in een mal te gieten.

  • De juiste dikte controleer je door met je pollepel een streep te zetten over het oppervlak van je zeepmengsel (noemen we tracing)
    Als de streep achter je pollepel gelijk weer dichtvloeit is je mengsel nog niet dik genoeg.
    Als het even duurt voordat de streep weer langzaam dichtvloeit is, kun je het mengsel in de mal gieten.
    Tenzij je nog zaken wil toevoegingen die je er nu nog snel doorheen roert.
    Denk aan kleur- of geurstoffen, aan kruiden of natuurlijke bruine teer!

stockholmer-teer
  • Een professionele houten mal is natuurlijk prachtig maar met plastic bakjes van de chinees werkt het ook. Een siliconen bakvorm voor cakejes is ook handig, dan heeft het eindresultaat gelijk al een bepaalde vorm.

  • Je kunt natuurlijk ook een zelfgemaakte met bakpapier beklede houten mal of broodbakvorm gebruiken. Dan kun je het zeepbrood later tot handzame zeepstukken snijden.
zeep-in-mal
siliconen bakvorm als gietvorm
  • Laat de zeep één tot enkele dagen uitharden voordat je hem uit de mal haalt. Vervolgens laat je hem nog een aantal weken rijpen.
    Stel je geduld op de proef en neem daar gerust een week of zes voor, het komt de kwaliteit van je zeep beslist ten goede.
    In de rijpingstijd wordt het allerlaatste nog aanwezige restje natriumhydroxide omgezet en verdampt de rest van het nog achtergebleven water met een mooi hard blok zeep als resultaat.
zeepsnijder
zeepsnijder



pixabay.com soapcalc.net test
Copyright © 2013 - SuRish int. - all rights reserved